Friday, 6 December 2013
SIKUL KAI/LEKHASIM LEH NNASEP
~ Lamsuanthang
Tu December ha Christmas i hing nai toh ki tuah in school,collage, leh siamjil na tuam tuam te suti in inn lam ah naupangte suti mangding in anu/apa kung lam a hiing juan chiet ta uhi. Khen khatte inn I tunchieng in zong ki collage kaisah leh university kaisah deu in nnasep mawng mawng pum don lou mi ki tam mama hi. Tamkhu innkuan neizou deute a ding in a poina a um beh sih a hinan leh inn kuan hamsate a ding in vang Skul kai leh nnasep khu khen thei guol ahi sih hi.
Mitam tah te i sikul kaina te a pat a suti innlam i hing pei chieng in nnasep ding don lou in innkuante nnasep huding/loukuan/meihawl hut cheksing sat leh a dang dang va hu ding pen min hing simmaw va chi lungsim nei in I ut kei mawh uh hi. Tuachin smart tah a kichei in kholai dung a kihisah deu a vah in nulehpa kung a sum demand khu a ki tam mama mai tahi. Tambang khu sil dih ahi het sih a nnasep ki jumpi kichi khu namneu lungsim a hia mi nam piching te khu nnasep a ki jumpi ngai mawng mawng sih uhi.
Gam changkang gamte lah ah vang sikul kai toh nnasep a thua uh hi aki chi hi. Nikhat sunga naikal ni nna asep uh leh amau leh amau aki tou del jou mama uh akichi hi. Amau khu a guai ding leh nnasep nang a um a, ei gam ah vang tambang bawl ut vevaw lei zong a hing guoi ding a um jel sih hi. Ahin eiten zong tomkhat sun sun I suti chieng in inn nnasep ah I innkuonte ki thuopi lei eima khawm a septhei ding leh innsung mite panpi thei nang a tam mama mai hi. Tualeh migam a bah lou vang in winter vacation leh summer vacation sung in sum law na ding sui tin ten lei i admission na ding khom leh I poimaw tuam tuam a ding I lawdoh jou ding uh gin tat ahuai mama mai hi. Tambang in bawl lei I innkuante a kipah dinga Pasian thu toh zong aki tuah ahi hi. I Pasian nei zong nnasem zing Pasian ahi hi. I Mangpa Jesun lei a alenlai in Kapa deilam sep khu ka ann ahi ana chi va ia hi. Tualeh I Laisiengthou uh khu I et chieng in Pasian in a bul ah Pasian nnasep ah aki pan ah atopna ah lei leh van tha asiem ah atop hi abul leh a top tan ah nna asem gige ahi. Tambang nnasem Pasian tate leh nnasep pite ihi chieng in thada a zawn vah thei dngte ihi sih uhi. Lekhasm lai a nnasep ding in ina kichil lou jieh un a tamzaw tham ten juou leh nal gen zong khohsa nonlou in a thawn a mu ding ngen I lungsim ua I nei tau hi chi lei ki gen khiel ding in ka ging ta sih hi. Tambang lungsim I nei chieng un lah I Khristian hina uh toh ki hua mama mai khat chiindan ahi hi.
Lochinna khu hasatna tampi leh khosa tampi senga lei ngai ahi. Miten nasa tah a ang thuah ua ang genthei chieng un a innkuanpi/akhuo atui/aminam ading in guawl zawl na ahing hi thei pan ahi. Abraham Lincoln bang khu en talei a lekhasim lai in thau meivah nei jou lou in street light nuoi ah lekha ana sim a ana pang ve vaw aki chi hi. Tamte jieh in America mitam tah a ding in guolzawlna ahing hi ahi. Atangthu gielpan log cabin to White house a chi hiel hi. I Mangpa Jesu ngei zong nasa tah a athuoh jieh a leitung mi teng teng a ding a guolzawlna hing hi thei pan bep ahi hi. Tuazieh in semlou a leh genthei lou a lochin na aum thei mai thei a hinan leh semgim tah a lochin na khu a bai lam zaw mama mai ding hi.
Tuazieh in I holiday hun sung leh I lekhasim hun sungte un thase mai lou in isep thei I bawl thei I hun awl kal ah en in sem lei tuami ei a ding in a hoi dinga tua min lochinna zong ang tut iki nem uh hi.
~ Lamsuanthang
Tu December ha Christmas i hing nai toh ki tuah in school,collage, leh siamjil na tuam tuam te suti in inn lam ah naupangte suti mangding in anu/apa kung lam a hiing juan chiet ta uhi. Khen khatte inn I tunchieng in zong ki collage kaisah leh university kaisah deu in nnasep mawng mawng pum don lou mi ki tam mama hi. Tamkhu innkuan neizou deute a ding in a poina a um beh sih a hinan leh inn kuan hamsate a ding in vang Skul kai leh nnasep khu khen thei guol ahi sih hi.
Mitam tah te i sikul kaina te a pat a suti innlam i hing pei chieng in nnasep ding don lou in innkuante nnasep huding/loukuan/meihawl hut cheksing sat leh a dang dang va hu ding pen min hing simmaw va chi lungsim nei in I ut kei mawh uh hi. Tuachin smart tah a kichei in kholai dung a kihisah deu a vah in nulehpa kung a sum demand khu a ki tam mama mai tahi. Tambang khu sil dih ahi het sih a nnasep ki jumpi kichi khu namneu lungsim a hia mi nam piching te khu nnasep a ki jumpi ngai mawng mawng sih uhi.
Gam changkang gamte lah ah vang sikul kai toh nnasep a thua uh hi aki chi hi. Nikhat sunga naikal ni nna asep uh leh amau leh amau aki tou del jou mama uh akichi hi. Amau khu a guai ding leh nnasep nang a um a, ei gam ah vang tambang bawl ut vevaw lei zong a hing guoi ding a um jel sih hi. Ahin eiten zong tomkhat sun sun I suti chieng in inn nnasep ah I innkuonte ki thuopi lei eima khawm a septhei ding leh innsung mite panpi thei nang a tam mama mai hi. Tualeh migam a bah lou vang in winter vacation leh summer vacation sung in sum law na ding sui tin ten lei i admission na ding khom leh I poimaw tuam tuam a ding I lawdoh jou ding uh gin tat ahuai mama mai hi. Tambang in bawl lei I innkuante a kipah dinga Pasian thu toh zong aki tuah ahi hi. I Pasian nei zong nnasem zing Pasian ahi hi. I Mangpa Jesun lei a alenlai in Kapa deilam sep khu ka ann ahi ana chi va ia hi. Tualeh I Laisiengthou uh khu I et chieng in Pasian in a bul ah Pasian nnasep ah aki pan ah atopna ah lei leh van tha asiem ah atop hi abul leh a top tan ah nna asem gige ahi. Tambang nnasem Pasian tate leh nnasep pite ihi chieng in thada a zawn vah thei dngte ihi sih uhi. Lekhasm lai a nnasep ding in ina kichil lou jieh un a tamzaw tham ten juou leh nal gen zong khohsa nonlou in a thawn a mu ding ngen I lungsim ua I nei tau hi chi lei ki gen khiel ding in ka ging ta sih hi. Tambang lungsim I nei chieng un lah I Khristian hina uh toh ki hua mama mai khat chiindan ahi hi.
Lochinna khu hasatna tampi leh khosa tampi senga lei ngai ahi. Miten nasa tah a ang thuah ua ang genthei chieng un a innkuanpi/akhuo atui/aminam ading in guawl zawl na ahing hi thei pan ahi. Abraham Lincoln bang khu en talei a lekhasim lai in thau meivah nei jou lou in street light nuoi ah lekha ana sim a ana pang ve vaw aki chi hi. Tamte jieh in America mitam tah a ding in guolzawlna ahing hi ahi. Atangthu gielpan log cabin to White house a chi hiel hi. I Mangpa Jesu ngei zong nasa tah a athuoh jieh a leitung mi teng teng a ding a guolzawlna hing hi thei pan bep ahi hi. Tuazieh in semlou a leh genthei lou a lochin na aum thei mai thei a hinan leh semgim tah a lochin na khu a bai lam zaw mama mai ding hi.
Tuazieh in I holiday hun sung leh I lekhasim hun sungte un thase mai lou in isep thei I bawl thei I hun awl kal ah en in sem lei tuami ei a ding in a hoi dinga tua min lochinna zong ang tut iki nem uh hi.
KHANGLAI TE ET KAWLNA NU LEH PA MAWPUOHNA
Tulai khawvel silbangkim phiel a akhan tou lai in Khanglaite Pasain ginna lam , a sep a bawl ta phot ua , mani ki muan ngamna nei a ahin thei leh piching zaw sem a ahin thei na ding ua panpi tu ding nu leh pa mawpuahna ahi. Tamte zieh in tulai khawvel ah khanglaite bang taw bang hasatna leh lunglutna a tuah uai chi ithei siam lou leh i kanglai i teirawlte uh puina ding dan i thei lou ding uhi a zau huai hi.Tuazieh in khanglaite lunglutna leh hamsatna tam a nuai a bang in i tah lang uhi.
PASIAN MITNA
Nu leh Pa ten i tate jil na leh siamna lam a nasa tah a et kawlna lam ah ma isawn lai un ittate i khanglaite hin khua ah Pasian itna, mitna itu khah lou ding uh jau huai mama hi. I tate jilna ding siamna ding i ngaisut bang un a hagau hinkhuo ding ngai sut lei Timothy leh Joseph te bang in bang chi bang in a tenna khawvel uh sie in buai nan leh sual ah alut lou ding uh a gin tat huai mama hi. A khanglai lai ngei ua Pasain it ding ahi dan leh Pasain mitna nei ding ahi dan te uh laisim kuan chienga Pasian kunga thumna nei masa dingte hil lei a phat tuam pi mama ding uh a gintat huai mama hi. I tate uh a khanglai lai ua nasa tah a sual phot a tua jou chieng a testimony loupi tah nei ding chi ngaisutna paikhiet tah khu a poimaw mama ahi. Khawvel sual in a meh chimit jou nua a piangtha hi lou a apiantha chieng a a sualna agen ding nei lou khop a ahinkho uh siam hoi khu a poi maw mama hi.
NGAIZAWNG NEI LEH NU LEH PA KIPAWLNA(sex)
Khanglai ,teirawl lai khu pichin lam ma ma naw lai tah ahi jieh un nu leh pa te a ding in tahsa lam leh pulam lah dan ngai poi maw hun mama ahi. Tam hun chieng in nu leh pa kipawlna nei utna lungsim nasa tah in ang nei uh chi ahi, tambang hun in sex lam thu genpi pen a tha nuam na mama uh ahi chi ahia, tam hun a pilvang lou a ama uh hihi a hi sah pen chet sualna ki patna bul ahi thei ahi. Naupaina tan zong ang tung thei uh ahi. Ahun lou a naupai in ama uh tahsa ah sietna a tun a ahun loua naupai ahi chieng un nau et khawl ding dante ki jil lawhna leh thei masatna mawng mawng nei lou ahi chieng un a naupang in a thuah jel hi.
Tamte zieh in tate khu Pasal nei masang, ji nei masang a nu leh pa kipawlna/sex nei khu Pasian huat mama ahi dante hil a, alungsim ua tu a poi maw mama hi. Nu leh pa khen khat ten tamte khu tate kung a gen ngai lou in tate toh zamaw gen khawm a ki ngai mai bang ki um thei veve hi. Tambang hi loua ahoi loudan hoi tah a theisah a tambangte jieh a leitung, i society, i innsung ua sietna tung te tungtawn a hoi tah ai khanglaite i theisah ki poimaw mama hi
MEDIA
Khanglaite khu a lekhabu sim doh u leh a mu dohte un a lungsim a la mama chi ahi kia hi. Tuazieh in tulai khovel a sil hoi mama a ikoi sil tam tah in i khanglaite hinkhuo a suse thei a anese thei ahi. Tambang hun in khanglai ten numei leh pasal kipawlna dihlou ah a azil khietna uh atam zaw khu heisung ahei khat a flim
lekhabu khenkhat ahi achi ahi. Tuaziah in nu leh pa ten innsunga flim isua dante lekhabu i koite leh itaten computer a khoi dan te chieng tan ahoi tah a ithei siem uh a ngai mama ahi.
Lekhabu leh Tv a et te uh hoitah leha kichen tah a thei a poi maw mama ahi. Lekhabu sim jelte uh tahsa leh hagau a ding in a phattuam pi ding te uh ana ma? tv a et uh leh i etpi te uh bang tobang te ahiei chite thei a kipawi maw mama hi.
Dawi (Witchcraft) leh Siha flim
Tulai khovel lamdang tah leh chang kang tah mai ah, i Laisiangthou un a kham Dawi lam pang ngaisang na a lar mama mai ta hi. I tenna Lamka leh a kimvel lah ah bang tambang lam deu flim Harry Potter flim leh a lekhabu te leh power Ranger flim etc nasa tah in a lar mama mai ta hi. Naupang piching in flim dang en ut mama nan leh zong Herry Potter flim a suah leh remote koi ma pe ut lou tapa leh tanu i hau mama ta uhi. Naupang leh khanglai tam tah ten computer leh mobile phone te ah Siha/dawi lam pang Games ki mawl ding aha koi mama mai ta uh ahi. Unau it tah te aw tamte zieh ahi JESU KRIST power hi lou a Setan biehna leh power nei ut na lungsim khanglai ten anei uh khu Churachandpur district 95% phiel Kristian ihi ua i Kristian khanglai te a pat Setan bieh nasa tah in zong ang uang awh khu
Psalms 35:5 “MANGPA ah ki tulut in len , Ama muong in tuachin Aman nang hing panpi van in…” chi kal in i khanglai tam zaw ten ni,ha leh ashi te peidan apat a mailam hun theina Horoscope lam pang nasa tah in a ngaisang ta uh hi. Khanglai khen khat in monthly magazine a lei ut na uh khu tammi horoscope jieh lieu lieu ahi hi. Tuazieh in tambang sil bangma lou a ikoi mai mai te ua pat in zong itate lungsim sau tah ana tung thei mawh dan ahi.
KICHEINA
Lamka leh a se vel a tengte i ki et et chieng in kicheidan ngaina mama mite ihi uh ahi. I kanglai te uh pate income khel lam pek a ki chei chi vel a tam mama mai hi. Tamin i khanglaite hinkhuo a hun hing peizel ding ah ngaidan dih lou asiem khah ding a jau huai mama hi. Tamte zieh in i khanglaiten “simple living and hight thinking” mawl tah a kichei a ngaisut na sang tah neina hinkhuo pen khanglai ten nei nawn lou ua i gam ah corruption tante hing pung tou jel lel ahi.
I tate ama uh ut dan dan dei dan dan a i kichei phal a ahi leh midang tate lungsim ah silhoi lou a tun thei a pawngsual utna (rape) utna lungtang te zong a neisah thei hi.
MANI KITAHNA (Suicide)
Tulai khawvel khanglaite lah ah mani kitha utna lungtang tam mama dan ahi ta hi. Khanglaite lungtang a beidonna, thawmhau na, nguina leh a dang dang te jieh in mani kitha utna lung tang hing um jel maidan ana hi hi. Khanglaite hamna facebook leh houlim na tangpi te ah ka “hinkhuo ka ning”, “ka shi ut hi” chi khu a tam mama mai ahi. Tamte khu bang jieh ahiei chi nu leh pa ten thei hien a poi maw mama mai ahi. Panpina Counseling pieh jel bang poi maw mama ahi. Pasian thu pansan a ama uh zaw sawm ban ah tambang lam a mi siemna nei deute kunga pui jel bang poi maw mama ding ahi.
ZILNA
Zilna khu tahsa leh hagau a dinga poi maw mama ahi. Pasian thu zong ngun tah a thei siam a jil sah i khangaite un apoi maw mama ahi. Tulai khawvel ah siamna, jilna te ah kitaidemna nasa mama mai a Sakhaw dang ten zong i missionary te pan lah dan deu in pan ala pan ta uh ahi. Tuazeih in itate uh a siamjilna te uh et hoi a ngai mawh ta ahi,tulai a ki thang mama mai Yoga Meditation sikul ah a nei uai hite bang et chian poi maw mama mai ahi. A sikul kai na, a hostel ua te, sikul kai ding a i koi na inn te ah bang to bang hinkhuo a mang uai chi khu et chien a poi maw mama mai ahi. A hostel te ua tv leh flim numei leh pasal ki pawlna te thang tah in a en uh ama chite zong i thei ki poi maw mama mai hi.
A tawpna ding in kumton dai ding siamna nei ding in Jesu Krist kengbul ah pui lei aw a lamdang ngailou i Mangpa Jesu in tam leitung ah a gam keh let na ding in manpha tah in a zang thei ding ahi.
Tulai khawvel silbangkim phiel a akhan tou lai in Khanglaite Pasain ginna lam , a sep a bawl ta phot ua , mani ki muan ngamna nei a ahin thei leh piching zaw sem a ahin thei na ding ua panpi tu ding nu leh pa mawpuahna ahi. Tamte zieh in tulai khawvel ah khanglaite bang taw bang hasatna leh lunglutna a tuah uai chi ithei siam lou leh i kanglai i teirawlte uh puina ding dan i thei lou ding uhi a zau huai hi.Tuazieh in khanglaite lunglutna leh hamsatna tam a nuai a bang in i tah lang uhi.
PASIAN MITNA
Nu leh Pa ten i tate jil na leh siamna lam a nasa tah a et kawlna lam ah ma isawn lai un ittate i khanglaite hin khua ah Pasian itna, mitna itu khah lou ding uh jau huai mama hi. I tate jilna ding siamna ding i ngaisut bang un a hagau hinkhuo ding ngai sut lei Timothy leh Joseph te bang in bang chi bang in a tenna khawvel uh sie in buai nan leh sual ah alut lou ding uh a gin tat huai mama hi. A khanglai lai ngei ua Pasain it ding ahi dan leh Pasain mitna nei ding ahi dan te uh laisim kuan chienga Pasian kunga thumna nei masa dingte hil lei a phat tuam pi mama ding uh a gintat huai mama hi. I tate uh a khanglai lai ua nasa tah a sual phot a tua jou chieng a testimony loupi tah nei ding chi ngaisutna paikhiet tah khu a poimaw mama ahi. Khawvel sual in a meh chimit jou nua a piangtha hi lou a apiantha chieng a a sualna agen ding nei lou khop a ahinkho uh siam hoi khu a poi maw mama hi.
NGAIZAWNG NEI LEH NU LEH PA KIPAWLNA(sex)
Khanglai ,teirawl lai khu pichin lam ma ma naw lai tah ahi jieh un nu leh pa te a ding in tahsa lam leh pulam lah dan ngai poi maw hun mama ahi. Tam hun chieng in nu leh pa kipawlna nei utna lungsim nasa tah in ang nei uh chi ahi, tambang hun in sex lam thu genpi pen a tha nuam na mama uh ahi chi ahia, tam hun a pilvang lou a ama uh hihi a hi sah pen chet sualna ki patna bul ahi thei ahi. Naupaina tan zong ang tung thei uh ahi. Ahun lou a naupai in ama uh tahsa ah sietna a tun a ahun loua naupai ahi chieng un nau et khawl ding dante ki jil lawhna leh thei masatna mawng mawng nei lou ahi chieng un a naupang in a thuah jel hi.
Tamte zieh in tate khu Pasal nei masang, ji nei masang a nu leh pa kipawlna/sex nei khu Pasian huat mama ahi dante hil a, alungsim ua tu a poi maw mama hi. Nu leh pa khen khat ten tamte khu tate kung a gen ngai lou in tate toh zamaw gen khawm a ki ngai mai bang ki um thei veve hi. Tambang hi loua ahoi loudan hoi tah a theisah a tambangte jieh a leitung, i society, i innsung ua sietna tung te tungtawn a hoi tah ai khanglaite i theisah ki poimaw mama hi
MEDIA
Khanglaite khu a lekhabu sim doh u leh a mu dohte un a lungsim a la mama chi ahi kia hi. Tuazieh in tulai khovel a sil hoi mama a ikoi sil tam tah in i khanglaite hinkhuo a suse thei a anese thei ahi. Tambang hun in khanglai ten numei leh pasal kipawlna dihlou ah a azil khietna uh atam zaw khu heisung ahei khat a flim
lekhabu khenkhat ahi achi ahi. Tuaziah in nu leh pa ten innsunga flim isua dante lekhabu i koite leh itaten computer a khoi dan te chieng tan ahoi tah a ithei siem uh a ngai mama ahi.
Lekhabu leh Tv a et te uh hoitah leha kichen tah a thei a poi maw mama ahi. Lekhabu sim jelte uh tahsa leh hagau a ding in a phattuam pi ding te uh ana ma? tv a et uh leh i etpi te uh bang tobang te ahiei chite thei a kipawi maw mama hi.
Dawi (Witchcraft) leh Siha flim
Tulai khovel lamdang tah leh chang kang tah mai ah, i Laisiangthou un a kham Dawi lam pang ngaisang na a lar mama mai ta hi. I tenna Lamka leh a kimvel lah ah bang tambang lam deu flim Harry Potter flim leh a lekhabu te leh power Ranger flim etc nasa tah in a lar mama mai ta hi. Naupang piching in flim dang en ut mama nan leh zong Herry Potter flim a suah leh remote koi ma pe ut lou tapa leh tanu i hau mama ta uhi. Naupang leh khanglai tam tah ten computer leh mobile phone te ah Siha/dawi lam pang Games ki mawl ding aha koi mama mai ta uh ahi. Unau it tah te aw tamte zieh ahi JESU KRIST power hi lou a Setan biehna leh power nei ut na lungsim khanglai ten anei uh khu Churachandpur district 95% phiel Kristian ihi ua i Kristian khanglai te a pat Setan bieh nasa tah in zong ang uang awh khu
Psalms 35:5 “MANGPA ah ki tulut in len , Ama muong in tuachin Aman nang hing panpi van in…” chi kal in i khanglai tam zaw ten ni,ha leh ashi te peidan apat a mailam hun theina Horoscope lam pang nasa tah in a ngaisang ta uh hi. Khanglai khen khat in monthly magazine a lei ut na uh khu tammi horoscope jieh lieu lieu ahi hi. Tuazieh in tambang sil bangma lou a ikoi mai mai te ua pat in zong itate lungsim sau tah ana tung thei mawh dan ahi.
KICHEINA
Lamka leh a se vel a tengte i ki et et chieng in kicheidan ngaina mama mite ihi uh ahi. I kanglai te uh pate income khel lam pek a ki chei chi vel a tam mama mai hi. Tamin i khanglaite hinkhuo a hun hing peizel ding ah ngaidan dih lou asiem khah ding a jau huai mama hi. Tamte zieh in i khanglaiten “simple living and hight thinking” mawl tah a kichei a ngaisut na sang tah neina hinkhuo pen khanglai ten nei nawn lou ua i gam ah corruption tante hing pung tou jel lel ahi.
I tate ama uh ut dan dan dei dan dan a i kichei phal a ahi leh midang tate lungsim ah silhoi lou a tun thei a pawngsual utna (rape) utna lungtang te zong a neisah thei hi.
MANI KITAHNA (Suicide)
Tulai khawvel khanglaite lah ah mani kitha utna lungtang tam mama dan ahi ta hi. Khanglaite lungtang a beidonna, thawmhau na, nguina leh a dang dang te jieh in mani kitha utna lung tang hing um jel maidan ana hi hi. Khanglaite hamna facebook leh houlim na tangpi te ah ka “hinkhuo ka ning”, “ka shi ut hi” chi khu a tam mama mai ahi. Tamte khu bang jieh ahiei chi nu leh pa ten thei hien a poi maw mama mai ahi. Panpina Counseling pieh jel bang poi maw mama ahi. Pasian thu pansan a ama uh zaw sawm ban ah tambang lam a mi siemna nei deute kunga pui jel bang poi maw mama ding ahi.
ZILNA
Zilna khu tahsa leh hagau a dinga poi maw mama ahi. Pasian thu zong ngun tah a thei siam a jil sah i khangaite un apoi maw mama ahi. Tulai khawvel ah siamna, jilna te ah kitaidemna nasa mama mai a Sakhaw dang ten zong i missionary te pan lah dan deu in pan ala pan ta uh ahi. Tuazeih in itate uh a siamjilna te uh et hoi a ngai mawh ta ahi,tulai a ki thang mama mai Yoga Meditation sikul ah a nei uai hite bang et chian poi maw mama mai ahi. A sikul kai na, a hostel ua te, sikul kai ding a i koi na inn te ah bang to bang hinkhuo a mang uai chi khu et chien a poi maw mama mai ahi. A hostel te ua tv leh flim numei leh pasal ki pawlna te thang tah in a en uh ama chite zong i thei ki poi maw mama mai hi.
A tawpna ding in kumton dai ding siamna nei ding in Jesu Krist kengbul ah pui lei aw a lamdang ngailou i Mangpa Jesu in tam leitung ah a gam keh let na ding in manpha tah in a zang thei ding ahi.
I TENNA IGAM NUAM LEH HOI AHI NANG IN EIMA MIMAL PAN LAH A NGAI HI
~ Rev Lamsuanthang
Migam toh I et khawm chieng in I tenna gam uh Manipur pen gam nuam mama khat ahi ichi lou thei sih uhi. Laigiel mi ten MANI khu sana leh PUR pen gam china ahi achi uhi. Tam ahi tah leh Sanagam china hing suoh ding hi.Tam I tenna Manipur gam pen lum leh vot kituoh, huisie, guosie, zinling migam a mulkim huai tah tah a ana tung te khu um kha ngaisam nailou hi.Gamnuam mama hinapi a sunga teng ten I zillou jieh in a nopdan bangtah a zangkha lou hilei aki lawm hi.
I gamsung a dieh in I khopi uh Lamka khu a mihing um za leh a gam letdan toh et in leitung pumpi a pawl tuom tuom tamna pen hiva achi thei va ia hi. Land of President chi hiel in ana um a, tam min tang tah zong khu kihi mama leh aki lawm hi. Pawl tuom tuom youth club, association, numeipawl, organization student, political leh adang dang a ki pawl khawmna I nei chiet liu leu uhi. Tambanga pawlpi tam tah a tuni tan iki khaikhawm vang un atah tah a igamsung adia poimaw issue tuom tuom toh kisai maphutu ding dihtah neikha lou ihi uh ama chi ut a huai phiel phiel hi.
Langkhat lam ai et chieng in Pawlpi (organization/association) band leh strike bawl ngailou ahi lou leh bawl phaloute mite theiphah lou leh miten zau tham asah lou uh ban ah a govt. in zong a thuse lou hi leh ki lawm phiela a bah jieh in band, strike, blocked bawl a kidem I bang mai ua nichin nehhawl tomte nasatah in I buaithei ta mama mai uhi.
I khopi sungte I et chieng in lah Khristian khopi khat ding in a chang chieng in a zumhuai mama na bang atam hi. I khopi sung ua mun (baang) tuom tuom a sil kigiel te i et chieng in khat vei vei jum huai mama abah na tam mama maita hi. Tam mun ah damdoi kikap(injection) phal lou ahi chi bang, tammun ah na jun thasin tha mawng mawng sin tha tei tei sin chite bang a chang chieng in jum huai mama mai hi. Office mun te a I lut leh computer room deute bang ah tam mun ah lut sin lut mawng mawng sin chite ki tah deng dong ta mai bawl sin a kichi leh ki thanuam deu deu hi leh ki lawm ibahna bang um jel
Lampite lah ki keh lou gari tam sem sem mihing tam sem sem lamlian gei lah a inn kilam khen khatte lah atung lam paal sem sem inn khen khat bang khu a pingsual hi leh ki lawm phiel phiel hi.
I tenna I leitang khu hoi leh nuam sua sah na ding in eima mimal chin in maw kipuo mama mai hi. Ahin mitam zaw ten tambang lunggel mawng mawng lou in miten hing siem hoi pieh ding dan in ngaidan kinei mawh hi. Ta inei ua asiem hoi ding in sangsye te I hisah deu ua, khopi I nei ua a siem hoi ding in koi ama khat ihi sah deu ua, i hattuam uh Pastor leh Upate siem hoi ding dan in igel deu ua ei ki koi gamlatna lungsim mitam tah ten I nei uh hi leh aki lawm hi. Tambang ding hi lou in I gam I lei, I innsung, I veng, ikhuo, I hattuom khu mun nuam leh mite et la mama mai leh mite etton tah a siem hoi ding in eima mimal chin in mawpuohna I nei hiet uhi.
~ Rev Lamsuanthang
Migam toh I et khawm chieng in I tenna gam uh Manipur pen gam nuam mama khat ahi ichi lou thei sih uhi. Laigiel mi ten MANI khu sana leh PUR pen gam china ahi achi uhi. Tam ahi tah leh Sanagam china hing suoh ding hi.Tam I tenna Manipur gam pen lum leh vot kituoh, huisie, guosie, zinling migam a mulkim huai tah tah a ana tung te khu um kha ngaisam nailou hi.Gamnuam mama hinapi a sunga teng ten I zillou jieh in a nopdan bangtah a zangkha lou hilei aki lawm hi.
I gamsung a dieh in I khopi uh Lamka khu a mihing um za leh a gam letdan toh et in leitung pumpi a pawl tuom tuom tamna pen hiva achi thei va ia hi. Land of President chi hiel in ana um a, tam min tang tah zong khu kihi mama leh aki lawm hi. Pawl tuom tuom youth club, association, numeipawl, organization student, political leh adang dang a ki pawl khawmna I nei chiet liu leu uhi. Tambanga pawlpi tam tah a tuni tan iki khaikhawm vang un atah tah a igamsung adia poimaw issue tuom tuom toh kisai maphutu ding dihtah neikha lou ihi uh ama chi ut a huai phiel phiel hi.
Langkhat lam ai et chieng in Pawlpi (organization/association) band leh strike bawl ngailou ahi lou leh bawl phaloute mite theiphah lou leh miten zau tham asah lou uh ban ah a govt. in zong a thuse lou hi leh ki lawm phiela a bah jieh in band, strike, blocked bawl a kidem I bang mai ua nichin nehhawl tomte nasatah in I buaithei ta mama mai uhi.
I khopi sungte I et chieng in lah Khristian khopi khat ding in a chang chieng in a zumhuai mama na bang atam hi. I khopi sung ua mun (baang) tuom tuom a sil kigiel te i et chieng in khat vei vei jum huai mama abah na tam mama maita hi. Tam mun ah damdoi kikap(injection) phal lou ahi chi bang, tammun ah na jun thasin tha mawng mawng sin tha tei tei sin chite bang a chang chieng in jum huai mama mai hi. Office mun te a I lut leh computer room deute bang ah tam mun ah lut sin lut mawng mawng sin chite ki tah deng dong ta mai bawl sin a kichi leh ki thanuam deu deu hi leh ki lawm ibahna bang um jel
Lampite lah ki keh lou gari tam sem sem mihing tam sem sem lamlian gei lah a inn kilam khen khatte lah atung lam paal sem sem inn khen khat bang khu a pingsual hi leh ki lawm phiel phiel hi.
I tenna I leitang khu hoi leh nuam sua sah na ding in eima mimal chin in maw kipuo mama mai hi. Ahin mitam zaw ten tambang lunggel mawng mawng lou in miten hing siem hoi pieh ding dan in ngaidan kinei mawh hi. Ta inei ua asiem hoi ding in sangsye te I hisah deu ua, khopi I nei ua a siem hoi ding in koi ama khat ihi sah deu ua, i hattuam uh Pastor leh Upate siem hoi ding dan in igel deu ua ei ki koi gamlatna lungsim mitam tah ten I nei uh hi leh aki lawm hi. Tambang ding hi lou in I gam I lei, I innsung, I veng, ikhuo, I hattuom khu mun nuam leh mite et la mama mai leh mite etton tah a siem hoi ding in eima mimal chin in mawpuohna I nei hiet uhi.
AW ZAW THEILOU SHIN
Tam leitung ah mihing teng teng in i zaw joulou uh khu shina ahi. Mipil asiam, mimawpen, neijou mama mai leh neiloute leh thupi mama bawl thei mama mai ten zong i tuoh ding uh i pelthei vot lou uh khu shina ahi. I tunga ahing tung chieng in koi zong nuam tah a paw hit hiet ki vang mama mai hi.
Tulai leitung i et chieng in munchin teng ah shina manna ngen in adim phialta mawh hi shidan te a ki lamdang thei mama mai a, Lamka khopi ah shina na pen hunchin in aki pha mat jih jeh ahi. Shi hoi a shi leh shi hoi lou a shi, shi hun tungnai mama lou a shi ichite uh, a aleitung hinkhuo bei atam in atam ta hi. Achang chieng in ngaisutna ahing umjel chu “nikhatni chienga tuni leh tuhun a shite banga eite zong/kei zong shi ding mangthang veng veng ding kahi” chi ingaisut kha chieng in thasiet huai mama hun bang a um hi. Ahivang in ituah leh ka tuah tei tei ding ipel thei lou ahi hi
Laigieltu khat in “nikhat ni chieng in shina in na kot ahing keu dinga tua chieng in nang shina aw ken nang ka hing han/call kha loupi a, bang dinga ka inn a hing pei na hei? na chi dinga hinanleh shina in ahing dawng dinga kei khu mi ahing hante kung chau a pei ding hi leng koima in a hing han ngai shi ding hi, tua jieh in ka ut nana leh lem ka sah sah na ah ka pei ahi” chin ang dong ding achi hi. Tambang deu in a hun leh hun lou achi sih a shina a ut hun leh hoi asah hun chieng in i innkuon leh i hinna ah ang tung mai ding hi. Tamkhu mihingten ituah ding mawng a se sa ana hi ahi.
Shina khu koima ajau lou aki um sih ahi. Shina i jau jieh in shina toh ki jop kha pou ma i jau chiet uhi. Cancer, AIDS leh natna jau huai mama te khu shina tun thei pai natna ahi jieh in i jau mama mai ua i mullit mama uhi. Tam natnate khu paracitamol tangkhat neh a dam thei pai mai hi leh koiman tambang tuh in jou in mullit pouma lou ding ahi.Ak47, LMG, Machine gun,9mm athupi a naupang khat in a toi leh zong mithupi mama ,mitha hat mama ten in zong a jau mai ahi tamte khu shina tun thei pai mai khutlai ahi jieh ahi.
A hoilam leh a nuam thei leh a lungmuanhuai thei top a igen vang un Khrist a lungmuanna nei tah tah loute ading in panna bei ahi, thupina gam ah hing peisanta, hasatna thuah nonlou ding in a tawldamta, Pa angsung ah ha muang tah in a umta, chi ten Khrist a hamuanna lung muanna nei loute hinkhuo ah panna anei sih ahi, Tam shina apat a hamuan leh lungmuanna nei thei tah tah na dinga lampi um sun khu shina jou a ni 3 (thum)ni a thoukiapa a hinna det tah nei khu ahi hi pen hi.
Ettawn tah kasah mama mikhat i Laisiangthou ua a um hi. Amah khu kumpi David ahi hi IISamuel 12:15-23 lah i et chieng in atapa damlou a aum lai in adam nang in thumna a neisah ngut ngut hi, ann ngawl a jankhovah in tualpuang ah lum in thumna anei hi. Tunin tami kumpi Daved tungton a lungtang a hing um chu ahi leh David thumna ahi. Lungkham man a ann dulou hi mai loua, Pasain buanna jieh a innsungte damna ding ngen a annngawl a um mai in Pasian i buan ngaita uai???chi ahing ki lang ahi hi. Shi jou nua a mittui isen kimkhat beh adam lai in Pasian kung ah adam na dinga ngetna in kizang leh maw phatuam mama maithei hia chite lungtang ah ahing gel sah hi.
Pasian toh ki houtam lei i lochin in ilosap in zong aw thuah dan leh puah dan ki siem mama mai ding hi ve aw, David a losam a hinanleh, lametna a um nawn kei chia ki ngaise mai lou in thou khie in
Pasian a bia hi. A thuah siam mama hi. Tamchi ding hi ma eh ang chi sah hi. Eiten lametna a um sung in thudon lou in i om pheu phau ua lametna ang bei nua chieng in nasa tah a kap in da in hinkhua imang ua kilebul mama ahi. Tambang buaina ituah chieng un a damlou pen tuam va luai lou in a dam sah thei pa nai jaw ta vai e. Ama nai lei i losap leh zong Aman hing heneem thei mama ding hi. Tambang ten lah a tunga igen ma bang in kiam lam ma naw lou in nasa jaw sem hi.Tuachin mite hinkhuo tom sem sem leh aki lawm hi. Tuajieh in shina tunga gualzawna itan theina ding in aw shina tunga guoljoupa JESU bel gige lei shina in ahing lunggim sah nawn ta sih ding hi.
Shina in a nuoi chimit mai a thou khejou nawn lou a um zong ihi mai thei hi. I tuah bang bang khu leitung ah mitam tah in ana tuah jouta ahi. Ei a tuah masa ki hi laizang lou ahi. I tuah bang bang leh i tuah sang sanga thupi zaw tuah mi tam mama mai hi. Amaute zong ana ding khie a mithupi mama leh miloching mama ana hi jel uh ahi tuazieh in Kumpi David bang in thou va ui in Pasian i be ding uh ahi.
I GAM I NAM IN I POIMAW PEN PASIAN APAT HALTHANA
“Nangma a namite kipah thei nang in na hing suhal kia sih ding amah?” Psalm 86:6
~Rev. Lamsuanthang
Israelte Babulon saltana apat asuoh tat jou nua uh ahia tam i chang tel na mun tah uh. A saltan lai uh suoh(Slave) ahi lai bang lou tah un lamchi tuam tuam ah a zaleen ta ua, Politics ah a loching ua, innten louten ah zong suoh ahi lai sang un nasa tah in a hoizaw tham mama mai uhi, khotang vai ah zong melma khutnuoi a um non lou ahi jieh un azaleen mama mai uhi. Ahivang in itheisa ma bang in salam lochinna ten hagau lam kipahna pethei lou ahi jieh in Pasian hutdamna kipahna anei thei kia na ding uh lunggul in Psalm gieltu in “Nangma a namite kipah thei nang in na hing suhal kia sih ding amah?”chin Psalm. 85:6 ah ana giel hi.
Tami mun ah a poimaw mama mai chu ahi leh leh “Nangma ah”chi khu ahi. Khovel kipah na chi tuam tuam a kipah mai hi lou un Nangma ah, Pasian ah,kipahna khu a genna ana ahi hi.Tahsa khovel sil a kipahna in bangtan a dai mawng mawng sih a hinanaleh Pasian a pat Jesu Christ apat a kipahna dih tah khun kipahna bukim van leh leitung in a pieh thei lou kipahna ahing pethei ahi.Tamte jieh a Psalm gieltun “Nangma ah kipahna” ana chi vil vel ahi hi. Tuajieh in tunin Pasian apat a suoh kipahna halthana i poimaw tah jet uh ahi.
Tunin eite zong Isrealte mabang in igam eima mimal inn teen louten te zong i changkang ta mama mai uhi. Nidang a Lamka a i haw chienga giehna ding zong i mu jou lou lai in, tuin vang a veng a veng ah imi isa um in eima te mama in zong Lamka lah te ah inn nei in anei lou topte zong nidang banga buai nawn sam lou in hinkhua i zang ta uhi.Gari keeng linei, Gari keeng ni nei te khu i khua te ua a um louna aum nawn ta sih hi. Rev. Kamkhosoi South Korea a Laisiangthou jil ahing tun chil lai ei Zotang Biel Pastor ahing hi lai athugen khat “South Korea ah michin in Mobile phone a toi ua innchin ah TV aum hi” achi khu lamdang leh loupi isah mama khu tu in ei kungah ang tung ta mai hi. Tambang a Pasian lungsietna lam tuam tuam a tanga hinkhua iman lai un Mangpa ah kipahna tah tah nei lou a tam leitung silte chau a iki ngah leh ihinkhua ah i buching mawng mawng sih ding ua tamte hagau kipahna ahing pe thei mal mal sih ding hi. Hagau kipahna i nei lou chieng in sil bangkim nei in bang chi tuh in khangtou nanlei Kumpi Solomon in ana gen ma bang in “bangma loute bangma lou” ahing suoh lel ding hi.
Pasian apat halna dihtah leh kipahna dihtah miten a tan chieng un a thupi thei mama mai hi. Laisiangthou i et chieng in Pentecost a halthana atun in a thupi maama mai a Peter sermon na ah khatvei thu in mihing 3000 in pianthana anei uhi. I na gen minthang mama mai uh Wales gam revival ichite, England ate America ate i et tha tha chieng in tamte khu Pasian apat a halthana tah tah ahi dan lam tuam tuam ah muthei in a um hi. Wales gam a halthana in mihing 50000 in hattuam ah kibelap tha a, Ireland ah zong mihing 2,00,000 in hattuam a belap tha a, athupi mama a kigen D.L Moody hun a halthana in mihing 5,00,000 te khu hattuam ah aki belap tha chi ahi hi. Ju juate khu a ut le ut lou thu hi lou in a lei ding um nawn lou ahi jieh in a ju jua na buh uh a kha mai uh ahing ngaita hi. Cinima hall te ah cinema en ding mi kimu jou nawn lou in aki khah a Super market te leh
tuam tuam te in aki zang ta hi. Mite khu Biehinn lam del Pasian toh ki pawl mai khu a hing lunggul tau hi.Tambang Pasian apat halthana a tun chieng in khotang leh a tuam tuam te ah ki heng lamdangna nasa tah in um jel hi. A thonginn/Jail teng uh kikhah siang kichi lai hi. Mizoram ah halthana a tunlai in tambang in a na kigen hi. Pu Lloyed in tambang in ana giel hi. “British te khutnuai a ium lai un Governor khu khatvei Mizoram enkhe ding in a hing jin a tuahun lai in aw Thonginn/Jail/suangkul vengtupa a lungkham mama mai achi hi ama Jail a koima m lou ahi jieh in Silchar a Jail vengtu pa ahoupi a a Jail a mi neukhat khelsah ding in achiel hi” achi va ia hi. Tua leh England a John Walesly hun a halthana thupi tah atun lai in mite zingmawng vot mama vua nuai ah dah 2, dah 3 leh dah 4 lah ah gamlapi a um suangmeihol toute kung ah Pasian thugen ding in va kuan jel uh achi hi.
Tunin ei Zou namte leh hattuamte lah ah tambang halthana mawng mawng ki experience ngai vot lou(ki tang kha ngai nai vot lou) in kingai zong ki ngaithei lou hiva chi lungsim ah ahing lut hi. Tambangte i minam i pawlpi ten a tanthei na ding in tunin koi pou in pan lah angai ta hi. Zotang district ah akum leh a hun ka thei chien nawn ta sih a Rev H. Nengzatun Biel pastor ahi lai in District committee te lamkai na leh Bial Pastor pan lahna in i district khochin ah Evan. Thawnkhansuan zang in Crusade te a ban aban in kibawl a mi abang lou zong leh tua hun lai in Pasian hagau in i district te hing ve in ka thei a i district khawmpi te leh ki vaihawemnate zong anuam thei mama mai hi. A hin i gam i nam in tam a tunga igente uh tobang Pasian apat halna pen ki chiem kha nai vet lou hi
Laisiangthou I et chieng un “… ka mite ki ngaingiem a, athum ua, ka maipha a sui ua, a umdan gilou uh aki heisan uh leh, van a kipat kana ngaikhe dinga, akhelna uh ka ngaidadm dinga a gam uh ka dam sah ding hi.” II Chronicles 7:14 achi hi. Halthana I gam ua ahing tun thei na ding in tam Bible chang thei chian a tamna i Mangpan a gen bang a um angai hi. Mite gam bang in khatvei mawng mawng i gam ah halthana Pasian apat a kipahna dih tah hing tung leh “mite khang aw kikhel in nau bang in a nuita u eiten ning ju kham thei i ham siet ding” chia la a sah sah ngai nawn sih dinga, Politics, social, economic ah zong nasa tah in mit a muthei in hing ki changkang tou mai ding ahi. I Mangpa Jesu in agam leh a dihtatna sui masa un tuachin a dang teng pieh belap in na um ding uh ana chi ta hi. Tuajieh in i poimaw pen chu sildang teng sang in Mangpa apat a halna dihtah nei khu a hing poimaw mama ding ahi.
Tambang halna I nei thei nai sih ua zong I nei ngai nai sih ua tuni tan ah koima in tambang halna ngainat dan zong kithei nai lou ahi hi. Upaten Gultuh ngai lou mihing in gultuh nat dan thie lou ana chi te toh ki bang phot lai ihi uhi. Ahivanga a igam in apoimaw tah mai khu Pasian apat a halna leh kipahna sildang hilou in PASIAN APAT A HALNA LEH KIPAHNA DIHTAH AHI.
Subscribe to:
Posts (Atom)

